Kinh doanh “quan hệ”

Tính minh bạch của môi trường pháp lý, môi trường kinh doanh có tác động rất lớn đến sự phát triển bền vững của cộng đồng doanh nghiệp. Một môi trường kinh doanh không ổn định và thiếu minh bạch sẽ là mảnh đất “màu mỡ” cho kiểu làm ăn chộp giật, cơ hội, “bóc ngắn cắn dài”.

Trong kinh doanh, ngoài quan hệ với khách hàng, đối tác, doanh nghiệp còn có mối quan hệ rất quan trọng với chính quyền các cấp và những người thực thi pháp luật. Doanh nghiệp càng lớn, mối quan hệ càng rộng. Doanh nghiệp kinh doanh nhiều ngành nghề thì càng có mối quan hệ phức tạp. Xét về mặt tích cực, mối quan hệ này giúp cho hai bên hiểu nhau, đặc biệt là khi pháp luật và các quy định chưa thể bao quát và điều chỉnh được tất cả các hành vi cũng như mọi ngóc ngách của hoạt động doanh nghiệp.

Nhờ đó, doanh nghiệp có cơ hội chỉ ra những khiếm khuyết của chính sách. Cán bộ quản lý Nhà nước có điều kiện kiểm tra, giám sát và đề xuất để kịp thời lấp những “lỗ hổng” pháp lý và quản lý. Tuy nhiên, thực tế cho thấy mối quan hệ tốt đẹp này đã chuyển sang giai đoạn tạo nên những lợi ích riêng, nhất là lĩnh vực đất đai, xây dựng, tài chính. Nhiều doanh nghiệp khi đến làm việc tại một số cơ quan đã được “chỉ trỏ” đến các công ty tư vấn, thực chất đó là kinh doanh bằng quan hệ. Một số luật sư đã “mổ xẻ” kiểu làm ăn này bởi sự thiếu nhất quán của hệ thống pháp luật.

Đơn cử trong lĩnh vực đất đai, khi một doanh nghiệp làm  thủ tục trả tiền sử dụng đất đã được cơ quan tài chính thông báo giá đất theo văn bản do tỉnh ban hành phân theo tuyến đường. Nhưng nhờ có “quan hệ” , doanh nghiệp đã được cán bộ địa chính “tham mưu” giá đất thấp hơn nhờ áp dụng giá theo loại đất. Điều này xuất phát từ việc trước đây một số địa phương vẫn dùng hai khung giá cho tuyến đường và cho loại đất, dẫn đến giá khác nhau. Đương nhiên doanh nghiệp được lợi hàng tỷ đồng nhờ có “quan hệ”. Nguyên nhân thứ hai là sự thay đổi quá nhanh của hệ thống chính sách.

Theo trang web của Chính phủ, hàng năm Quốc hội ban hành từ 20-30 luật, mỗi luật cần ít nhất hai nghị định; mỗi nghị định lại cần từ 2-3 thông tư và nhiều hướng dẫn, rồi các quy định điều chỉnh, sửa đổi và các vấn đề phát sinh và kèm theo đó là các thông tư, hướng dẫn. Chủ trương một cửa, một dấu đã mang lại một số hiệu quả.

Tuy nhiên, để lập một dự án xây dựng nhà ở, doanh nghiệp phải đi qua nhiều cửa, từ phường lên quận rồi đến các Sở Tài nguyên - Môi trường, quy hoạch kiến trúc, tài chính, phòng cháy chữa cháy. Nguyên nhân xếp cuối cùng nhưng lại là quan trọng không kém là sự thiếu minh bạch trong chính sách, nhất là lĩnh vực đất đai, xây dựng. Mặc dù Chính phủ đã có nhiều nỗ lực xóa bỏ các dự án “treo”, song hiện tại vẫn còn không ít khu đất có quy hoạch “treo”, khiến người dân và doanh nghiệp có đất mà đành “treo” tay. Các tiêu chuẩn trong lĩnh vực nhà đất như mật độ xây dựng, hệ số sử dụng đất, chỉ tiêu dân số, tầng cao… đều đã được công bố, song vẫn có thể thay đổi nhờ mối “quan hệ”.

Trong một môi trường kinh doanh hay môi trường xã hội, không thể không tồn tại các mối quan hệ. Quan hệ tốt đẹp, trong sáng và trong sạch, đòi hỏi một sự kiên trì trong công cuộc cải cách hành chính, đặc biệt đòi hỏi nâng cao sự minh bạch, điều mà nhiều doanh nghiệp, nhiều chuyên gia trong và ngoài nước đã lên tiếng từ nhiều năm, nhất là trong điều kiện sản xuất kinh doanh đang gặp không ít khó khăn.

Nguồn: An ninh thủ đô