Sau 1 năm thi hành Luật trách nhiệm bồi thường Nhà nước: “Nợ” thông tư, thiếu nhân sự

Luật Trách nhiệm bồi thường nhà nước (Luật TNBTNN) đến nay đã thực thi được 1 năm, nhưng tính đến thời điểm hiện tại còn rất nhiều điểm vướng mắc như chưa ban hành các thông tư hướng dẫn, biên chế cán bộ làm việc còn thiếu...

Mới ban hành được 1/6 thông tư hướng dẫn

Theo thống kê của Bộ Tư pháp, tính đến thời điểm hiện tại có gần 200 yêu cầu đòi bồi thường trong các lĩnh vực được thụ lý giải quyết. Nội dung yêu cầu chủ yếu là các vấn đề liên quan đến việc ban hành quyết định xử lý vi phạm hành chính, lĩnh vực thuế, hải quan, quản lý cấp phép… Đây là số liệu thống kê chưa đầy đủ vì trên thực tế, người bị thiệt hại vẫn đang phải chờ văn bản xác định hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ, cần có thời gian để thu thập chứng cứ cũng như hoàn thiện hồ sơ yêu cầu bồi thường.

Tuy nhiên, nhiều quy định hiện hành của Luật TNBTNN chưa phù hợp với thực tiễn cuộc sống, nhiều vấn đề cụ thể về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước chưa được đề cập rõ ràng… và tính đến thời điểm hiện tại mới chỉ có 1 trên tổng số 6 thông tư liên tịch hướng dẫn thi hành Luật được ban hành. Bên cạnh đó, thực tiễn thi hành Luật TNBTNN đã và đang đặt ra nhiều thách thức đối với công tác giải quyết bồi thường.

Luật Thủ tục giải quyết các vụ án hành chính vừa được thông qua đã mở rộng thẩm quyền giải quyết vụ án hành chính của Toà án, cũng như xử lý các vướng mắc, bất cập của pháp luật hiện hành về việc giải quyết khiếu nại liên quan đến hoạt động quản lý nhà nước về đất đai. Luật này cũng đặt ra yêu cầu ngày một cao đối với việc giải quyết bồi thường do khả năng phát sinh TNBTNN trên cơ sở phán quyết của Toà án về xác định hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ.

Ông Nguyễn Thanh Tịnh, Phó Vụ trưởng Vụ PLDS-KT (Bộ Tư pháp) thừa nhận, việc giải quyết bồi thường Nhà nước trong các lĩnh vực thuế, hải quan tương đối thuận lợi, nhưng trong lĩnh vực quản lý đất đai thì khá phức tạp do chồng chéo, nhiều “kẽ hở” nên nhiều trường hợp bức xúc, khiếu kiện đông người…

Thiếu biên chế cán bộ

Việc giải quyết bồi thường do các cơ quan có trách nhiệm thực hiện là một nhiệm vụ mới, phức tạp, đòi hỏi phải tuân theo một thủ tục chặt chẽ. Thế nhưng thực tế triển khai tại các Bộ ngành đã nảy sinh vướng mắc khó khăn như việc chưa có biên chế chính thức để ràng buộc trách nhiệm cho những người đảm nhận trọng trách giải quyết vấn đề này.

Theo Nghị định số 16/2010/NĐ-CP, Bộ Tư pháp và Sở Tư pháp có nhiệm vụ thực hiện chức năng quản lý nhà nước về công tác bồi thường. Song đến thời điểm này, hầu hết các địa phương chưa có bất kỳ hướng dẫn nào về tổ chức, bộ máy, biên chế nên không biết thực thi luật ra sao? Chính những hạn chế này mà có địa phương phải tự trao việc cho một phòng ban nào đó thuộc Sở như Phòng Xây dựng, kiểm tra, theo dõi thi hành pháp luật hay Thanh tra Sở hoặc Phòng Bổ trợ tư pháp trong khi chờ xây dựng xong đề án về biên chế. Việc thiếu biên chế, nhân sự được giao thực hiện nhiệm vụ này chủ yếu làm công tác kiêm nhiệm nên thiếu kinh nghiệm giải quyết vụ việc. Cũng do đó, đầu mối hướng dẫn, hỗ trợ người bị thiệt hại thực hiện quyền yêu cầu bồi thường một số địa phương cũng chưa biết sẽ lấy ở đâu.

Luật TNBTNN là luật được sự mong đợi và kỳ vọng rất nhiều của người dân, những người luôn được cho là đối tượng yếu thế trong xã hội và đã có hiệu lực thi hành 1 năm nay. Để thi hành luật, Chính phủ đã ban hành Nghị định 16/2010/NĐ-CP và giao trách nhiệm ban hành 6 thông tư hướng dẫn thuộc về các Bộ Tư pháp, Công an, Tài chính, TANDTC và VKSNDTC, để hướng dẫn cụ thể trình tự, thủ tục giải quyết yêu cầu bồi thường trong từng lĩnh vực. Tuy nhiên, đến nay, mới chỉ ban hành được 1 trong 6 thông tư hướng dẫn nên các Bộ, ngành, địa phương vẫn đang "chờ" văn bản hướng dẫn cụ thể, vì nhiều quy định gây lúng túng, khó áp dụng.

Bên cạnh những đơn yêu cầu đòi bồi thường đang “chờ” luật thì việc giải quyết TNBTNN sẽ nảy sinh những xung đột về mặt lợi ích giữa bên đòi bồi thường và bên phải bồi thường. Bởi vậy, muốn luật khả thi, hiệu quả, thì các hướng dẫn phải sớm được ban hành và đảm bảo hướng dẫn đầy đủ, chặt chẽ, thống nhất

Theo Báo Công Lý